Nawet najładniej wykończony dom czy mieszkanie może popsuć dobry nastrój, jeśli nie zadbamy o podstawowe warunki, które zapewnią komfort jego mieszkańcom. Jedną z najważniejszych spraw jest niewątpliwie odpowiednie nagrzanie pomieszczenia. Wiele osób odchodzi od tradycyjnego ogrzewania centralnego na rzecz „podłogówki”. Czy każdy może je położyć? Czy sprawdzi się jedynie pod posadzką z kamieni i plytek ceramicznych? Czy można je kłaść pod drewno? Jak na nim zaoszczędzić? Przedstawiamy kompendium wiedzy na temat ogrzewania podłogowego.

Elektryczne ogrzewanie podłogowe

    Polega ono na umieszczeniu w podłodze przewodów z drutu oporowego lub mat grzejnych albo folii grzewczych z drutem aluminiowym. Przez instalację przepływa prąd, który ogrzewa całą podłogę. Do tego montuje się termostaty i termoregulatory. Montaż elektrycznego ogrzewania jest o wiele prostszy, szybszy oraz tańszy niż ogrzewania podłogowego wodnego. Koszt energii elektrycznej jest jednak parokrotnie wyższy niż koszt zużycia wody, dlatego w eksploatacji ogrzewanie elektryczne jest droższe. Z tego powodu większość osób wybiera ogrzewanie wodne.  

    Wodne ogrzewanie podłogowe

      W podłodze umieszczane są przewody, którymi przepływa ciepła woda, pobierana z pompy ciepła lub kotła kondensacyjnego. Jest to bardzo popularna forma ogrzewania w wolnostojących domach jednorodzinnych. Na nim skupimy się w tym artykule.

      Dzięki podłogówce oszczędzamy ciepło w naszym domu. Wynika to z niższej temperatury, którą musimy utrzymywać w mieszkaniu. Jeśli przy ogrzewaniu grzejnikowym komfort odczuwamy przy 22 st. C, to przy ogrzewaniu podłogowym wytwarza się on już przy 20 st. C. Ta obniżka temperatury powoduje mniejszą różnicę pomiędzy temperaturą wewnątrz pomieszczenia a na dworze. A jak wiadomo – im mniejsza różnica, tym większa oszczędność energii poprzez mniejsze zużycie paliwa. Przy zastosowaniu kotła kondensacyjnego ciepło powstałe przy spalaniu jest wykorzystywane jako para wodna do nagrzewania wody w ogrzewaniu podłogowym. To dodatkowa możliwość oszczędności. Sama temperatura czynnika grzewczego różni się znacząco w podłogówce, gdzie wynosi 45 st. C. W tradycyjnym grzejniku sięga 75 st. C. Wykorzystujemy więc o wiele mniej energii przy ogrzewaniu podłogowym.

      System jest zdrowszy. Temperatura rozkłada się równomiernie pionowo w pomieszczeniu, od najniższych partii, które są ciepłe, aż do najwyższych, które pozostają chłodne. A więc ciepłe powietrze pozostaje na poziomie stóp a nie głowy, krążenie w naszym organizmie odbywa się  więc we właściwy sposób.

      Wydawać by się mogło, że nie ma się nad czym zastanawiać – plusy z posiadania ogrzewania podłogowego są tak duże, że wygrywa ono na pewno z ogrzewaniem centralnym. Niestety wedle przysłowia „Każdy kij ma dwa końce”, podłogówka posiada też wady, które trzeba wkalkulować w użytkowanie.

      Montaż podłogówki wiąże się z gruntowym remontem mieszkania. Dlatego jest to najlepsze rozwiązanie dla osób, które dopiero budują dom. Ci, którzy posiadają już własne, urządzone lokum muszą liczyć się ze zrywaniem podłogi (tj. posadzki, podkładu i izolacji), czyli tak naprawdę gruntowym remontem mieszkania. Jeśli montujemy w mieszkaniach w bloku najprawdopodobniej będzie potrzebna zmiana przebiegu rur centralnego ogrzewania.  Jak pisaliśmy wyżej zanim zakończymy cały proces może minąć parę miesięcy. Na ten czas będzie trzeba albo się wyprowadzić albo znosić duży bałagan w mieszkaniu. Montaż podłogówki jest o około 20-40 % droższy niż montaż wysokotemperaturowego ogrzewania grzejnikowego, więc do długiego czasu oczekiwania dochodzi jeszcze wysoka cena.

      Po położeniu ogrzewania przykrywa się je jastrychem z dodatkiem plastyfikatorów, które sprawiają, że cement lepiej przylega do rur. Przy wylewaniu betonu temperatura w pomieszczeniu oraz wylewki nie może być niższa niż +5 st. C. Rury muszą znajdować się co najmniej 3 centymetry pod posadzką.

      Na jastrych kładzie się wybraną podłogę. Przedtem jednak, należy go wygrzać, aby pozbawić go możliwie jak największej ilości wilgoci. Wilgotność betonowej wylewki nie może przekraczać 1,5 % przy przeprowadzaniu pomiaru metodą  CM. Dla wylewki cementowej optymalny czas rozpoczęcia wygrzewania to 21 dni od wylania. W zależności od firmy długość samego wygrzewania waha się od 19 do 30 dni.Oczywiście im dłużej tym lepiej, tym większą pewność mamy, że naszej podłodze nic nie grozi. A więc ogólny czas od wylania jastrychu do położenia podłogi oscyluje w granicach dwóch, trzech miesięcy. W przypadku negatywnego wyniku, osuszanie należy powtórzyć. Cały proces wygrzewania spisuje się w protokole wygrzewania jastrychu. Zawiera on codzienne wytyczne odnośnie temperatury, którą musimy ustawić w ogrzewaniu, aby odpowiednio nagrać jastrych. Posiadacz pokładku grzewczego codziennie podpisuje protokół, poświadczając, że dokonywał wygrzewania zgodnie z nakazami.

      Montażysta, który wylewa jastrych na nasze ogrzewanie musi pamiętać o  pozostawieniu dylatacji czyli szczeliny wzdłuż wszystkich ścian, aby podłoga mogła się swobodnie odkształcać. Rur nie układa się w szczelinach dylatacyjnych, a jeśli zajdzie taka konieczność, należy je odpowiednio zabezpieczyć specjalnym tworzywem. Dylatacje należy także zastosować pomiędzy płytami grzewczymi, jeśli pomieszczenie, w którym układamy ogrzewanie ma więcej niż 30 m kw. Podobnie jak w przypadku dylatacji przyściennych, te także muszą przechodzić przez wszystkie warstwy: od izolacji do poziomu podłogi.  Jeśli montażysta nie będzie się trzymał tej zasady, nasza posadzka popęka z czasem.

      Po zawiązaniu się podkładu, wygrzaniu go i sprawdzeniu szczelności rur, można kłaść wybraną posadzkę.

      Drewno

        Lita deska nie jest polecana na ogrzewanie podłogowe ponieważ jest bardziej podatna na “pracę” i bardziej wrażliwa na zmiany temperatur. Oczywiście na rynku znajdziemy także firmy, które oferują lite deski o grubości 15 mm, jednak najczęściej na ogrzewanie podłogowe zaleca się montaż desek warstwowych.

        Decydując się na położenie drewna na podłogówce musimy wiedzieć, że w grę wchodzi tylko instalacja wodnego ogrzewania podłogowego. Podłoga z ogrzewaniem elektrycznym zbyt szybko się rozgrzewa, przez co drewno i panele wypaczają się, rozwarstwiają i kurczą. Drewno należy nagrzewać stopniowo. Wszyscy użytkownicy ogrzewania podłogowego pod deskami powinni pamiętać, że nie wolno zimą podwyższać raptownie temperatury. To najprostsza droga do zniszczenia pięknej, drewnianej podłogi. Drewno nie może być też nagrzewane powyżej temperatury określonej przez producenta. Zazwyczaj jest to 26 st. C.

        Jeśli zdecydowaliśmy się na położenie drewna pamiętajmy o dokładnym wygrzaniu jastrychu, o którym pisaliśmy wyżej. Jest to szczególnie ważne przy układaniu podłogi drewnianej. Zaniedbanie tego kroku prowadzi wprost do zniszczenia drewna. Po prawidłowym wygrzaniu jastrychu można kłaść drewno lub panele. Parkieciarz spisuje kolejny „Protokół z oględzin i pomiarów miejsca wykonywania prac parkieciarskich”, gdzie wpisuje między innymi wyniki pomiaru wilgotności podkładu, temperaturę powietrza – która musi oscylować pomiędzy 18  a 23 st. C – oraz stan podkładu (jeśli są usterki, parkieciarz orientacyjnie wycenia naprawę).

        Drewno ma kilkukrotnie niższą wartość w zakresie przewodzenia ciepła względem płytek ceramicznych, jeszcze niższą względem terakoty i ponad dziesięciokrotnie niższą względem kamienia. Jednak okładziny drewniane nadają się do ogrzewania podłogowego – najlepiej sprawdzają się jednak deski warstwowe. Drewniane elementy lite również nadają się na “podłogówkę”, pod warunkiem, że będą one gabarytowo małe, wykonane ze stabilnego gatunku drewna (typu merbau, doussie, iroko itp.). Warunkiem montażu drewna litego jest ograniczona moc cieplna podłogi – do 50 W/m2 oraz to, że będzie ono solidnie przytwierdzone do mocnej wylewki. Grubość deski warstwowej nie powinna przekraczać 16 mm. Z położenia ogrzewania pod podłogą z desek wynika jednak pewien duży atut. Ciepło podłogi jest równomiernie odczuwalne w całym pomieszczeniu. Tej zalety nie posiadają podłogi z materiałów o małym oporze przewodzenia, takie jak kamień czy ceramika.            

        W Niemczech została wprowadzona norma DIN 4725, która określa maksymalną oporność przewodzenia ciepła równą 0,15 m kw. K/W.

         Rodzaj parkietu
         Przewodność cieplna drewna [W/mK]Grubość elementów [m]  Oporność przewodzenia ciepła [m²K/W]
         klepka parkietowa dąb 0,20 0,022 0,110
         klepka parkietowa buk 0,16 0,022 0,137
         klepka parkietowa jesion 0,15 0,022 0,146
         klepka parkietowa modrzew 0,12 0,022 0,183
         parkiet przemysłowy dąb 0,20 0,023  0,115
         mozaika dąb0,20 0,008 0,040
         mozaika buk0,16 0,008 0,050
         parkiet  trójwarstwowy dąb 3,5 mm 0,20 0,00350,071
         parkiet trójwarstwowy świerk 8,5 mm0,12 0,0085 0,071
         parkiet trójwarstwowy świerk 2,0 mm0,12 0,0020 0,016
         Zestawienia oporności przewodzenia ciepła wybranych rodzajów parkietu źródło: HartzLack

        Przy wyborze desek na ogrzewanie podłogowe powinniśmy kierować się między innymi parametrem skurczu poprzecznego drewna. Najlepiej sprawdza się drewno egzotyczne z wartościami poniżej 10 %. Polskie drewno to już wartości około 12 – 14%. Najgorzej wypada grab z prawie 20 % kurczliwością.

        Gatunek drewnaWartość średnich skurczów objętościowych
        Doussie6,90
        Padouk7,30
        Merbau8,00
        Teak8,20
        Cedrzyk8,50
        Acajou9,10
        Iroko9,80
        Sosna12,40
        Dąb12,60
        Badi12,70
        Klon14,70
        Brzoza14,70
        Buk17,60
        Grab19,70

        Tabela średnich skurczów objętościowych drewna. Źródło: Novol Sp z o.o.

        Źródło: Direct FloorGrubość deski trójwarstwowej o nazwie Dąb Schubert Palony firmy Symphonia, nie przekracza 16 mm.

        Panele podłogowe

        Panele podłogowe lepiej przewodzą ciepło i są zimniejsze w dotyku niż drewno.  Aby osiągnąć optymalne parametry wymiany ciepła po położeniu paneli laminowanych trzeba się o to zatroszczyć już na etapie wyboru systemu układania rur grzewczych. Potrzeba ich bowiem więcej niż przy posadzce kamiennej czy ceramicznej. Dlatego zamawiając ekipę montującą nie zapomnijmy poinformować jakie wykończenie podłogi planujemy. Standardowo odległość pomiędzy rurami wynosi 10-20 cm. Im większa oporność wykończenia, tym gęściej należy położyć rury. Na jastrych kładziemy folię paroizolacyjną, a następnie odpowiedni podkład, który nie będzie zatrzymywał ciepła, a jednocześnie spełni funkcję wyciszającą.

        Panel grubość (oporność przewodzenia ciepła w m²K/W)7 mm (0,07)7 mm (0,07)14 mm (0,11)
        Podkład grubość (oporność przewodzenia ciepła w m²K/W)2,2 mm (0,063)5 mm (0,143)1,6 mm (0,04)
        Panel + podkład (oporność przewodzenia ciepła w m²K/W)0,1330,2130,15
        OcenaOporność właściwaOporność zbyt wysokaOporność dopuszczalna, graniczna
        Tabela oporności przewodzenia ciepła paneli wraz z podkładem źródło: SELIT

        Przed rozpoczęciem montażu należy wyłączyć ogrzewanie podłogowe i zbić temperaturę do 18 st. C. Tego pułapu nie można przekroczyć w trakcie układania podłogi, a także 24 godziny po.

        Wysoko wykwalifikowane salony podłóg po zakupie wręczają klientowi instrukcję użytkowania i pielęgnacji podłogi. Można tam znaleźć między innymi informację o warunkach klimatycznych powietrza, jakie trzeba spełniać. Przy połączeniu informacji od dystrybutora podłóg, parkieciarza oraz montażysty ogrzewania naszej podłodze z drewna lub paneli nie grozi niebezpieczeństwo.

        Płytki i kamień są łatwe w utrzymaniu czystości i posiadają niezliczoną paletę barw i wzorów, dlatego wiele osób decyduje się na ich położenie nie tylko w łazience czy kuchni, ale także w salonie i przedpokoju. Wadą takie podłogi jej niska temperatura – chodzenie bosą stopą nie należy do najprzyjemniejszych, zwłaszcza zimą. Rozwiązaniem jest instalacja ogrzewania podłogowego.

        Na co należy zwrócić uwagę przy stosowaniu ogrzewania pod płytkami lub kamieniem? Pod tymi materiałami wytwarza się bardzo wysoka temperatura, dochodząca nawet do 50 st. C, więc klej, który zastosujemy powinien być odporny na taką temperaturę, żeby się nie rozpuścił. Dodatkowo należy zadbać o spoinę między płytkami. Musi być elastyczna. W sklepach dostępne są specjalne spoiny do stosowania na ogrzewanie podłogowe.

        Jak pisaliśmy wyżej, grube wykładziny i dywany nie nadają się do położenia na ogrzewaniu podłogowym, bo stanowią izolator ciepła. Dlatego najlepszym wyborem będzie wykładzina z krótkim włosiem podłożona jutą. Na rynku dostępne są specjalne wykładziny opatrzone atestem dopuszczalności do stosowania na ogrzewanie podłogowe. Posiadają one specjalne oznaczenie, umieszczone na karcie produktu lub karcie technicznej. Koniecznie zapytajmy o to w sklepie. Jeśli na wybranej przez nas wykładzinie nie ma takiego oznaczenia, istnieje ryzyko, że będzie ona wydzielać szkodliwe substancje pod wpływem ciepła.

        Data dodania: 19.07.2010